غبارگیر جت پالس چیست؟

در دنیای امروز که صنایع مختلف با مشکل افزایش غبار، آلایندگی محیط های صنعتی ، استهلاک تجهیزات و کاهش کیفیت تولید مواجه هستند، غبارگیر جت پالس نقشی کلیدی در کنترل آلایندگی ، افزایش راندمان خطوط تولید و کاهش خطرات زیست‌محیطی ایفا می‌کند.
غبارگیر جت پالس (Jet Pulse Dust Collector) یکی از پیشرفته‌ترین و پربازده‌ترین انواع سیستم‌های فیلتراسیون هوا در محیط‌های صنعتی )انواع غبارگیرهای خشک( است که جهت حذف ذرات معلق، گرد و غبار و آلایندگی ریز موجود در جریان هوا به‌کار می‌رود و با فناوری پالس هوای فشرده، به‌صورت مداوم و بدون توقف خط تولید، فیلترهای کیسه‌ای (بگ‌ها) را پاکسازی کرده و امکان تصفیه حجم بالایی از هوای آلوده را فراهم می‌کند.
این سیستم در صنایعی مانند سیمان، فولاد، چوب، ریخته‌گری، معدن و صنایع شیمیایی که حجم تولید گرد و غبار بالاست، نقش کلیدی در کنترل آلودگی و حفاظت از محیط زیست دارد.
این سیستم از اجزایی مانند منبع هوای فشرده، شیرهای دیافراگمی، کنترلر پالس و لوله‌های نازل‌دار تشکیل شده است. هوای فشرده توسط کمپرسور تأمین و در مخزن پشت شیرهای برقی ذخیره می‌شود. پس از دریافت فرمان از کنترلر پالس، شیر برقی باز شده و هوای فشرده با فشار زیاد وارد لوله‌های نازل‌دار می‌شود. هر نازل دقیقاً در مرکز یک کیسه قرار دارد و پالس هوای تزریقی باعث ایجاد جریان معکوس (Reverse Flow) درون کیسه شده و غبار چسبیده به سطح فیلتر را جدا می‌کند.
غبارگیر جت پالس به‌عنوان رایج‌ترین مدل بگ‌هاوس‌ها شناخته می‌شود، زیرا عملکردی پایدار، هزینه عملیاتی مناسب، راندمان بالا و قابلیت کار در طیف گسترده‌ای از شرایط محیطی دارد.
از آنجا که صنایع بزرگی مانند کارخانه‌های سیمان، فولاد، صنایع معدنی، ریخته‌گری، صنایع چوب، تولید مواد شیمیایی ، پتروشیمی ، کاشی و سرامیک و سیمان و صنایع غذایی به‌صورت مداوم با حجم عظیمی از گرد و غبار مواجه‌اند، استفاده از یک سیستم غبارگیری کارآمد مانند جت پالس، ضرورتی غیرقابل‌انکار است.

نحوه کار غبارگیر جت پالس

اصول عملکرد غبارگیر جت پالس بر پایه دمش ناگهانی هوای فشرده بر جداره داخلی کیسه‌های فیلتر است.
غبارگیر جت پالس از سیستم هوای فشرده برای تمیزسازی فیلترهای کیسه‌ای استفاده می‌کند.
این ضربه هوای فشرده از دهانه نازل باعث تکان خوردن کیسه (برخورد شوک لحظه‌ای به کیسه) سبب جدا شدن لایه غبار از سطح فیلتر می‌شود.
این ذرات به بخشی قیفی‌شکل (هاپر) در پایین دستگاه منتقل شده و در انتها تخلیه می‌گردند.
فیلترها بدون نیاز به توقف خط تولید پاکسازی می‌شوند و این ویژگی، جت پالس را به روشی بسیار کارآمد در صنایع با تولید مداوم گرد و غبار تبدیل کرده است.
فرآیند معمول به این صورت است:
۱. ورود هوای آلوده: هوا وارد محفظه فیلتر می‌شود. (جریان آلوده وارد محفظه پایین می‌شود.)
۲. جذب ذرات روی کیسه‌ها: ذرات غبار روی سطح خارجی کیسه‌ها رسوب می‌کنند وکیک غبار تشکیل می‌شود.
۳. خروج هوای پاک و تمیز: هوای تصفیه شده و تمیز و هوای بدون ذرات از داخل کیسه ها عبور کرده و به قسمت Clean Air منتقل می‌شود.
۴. با افزایش افت فشار، کنترلر پالس فرمان شلیک هوا را صادر می‌کند.
۵. تمیز کردن و پاکسازی کیسه‌ها توسط پالس هوا: در اثر افزایش افت فشار: کنترلر پالس دستور شلیک هوای فشرده را صادر می‌کند. شوک هوا، کیسه را تکان داده (تزریق هوای فشرده باعث جداشدن غبار می‌شود.) و غبار جداشده وارد قیف جمع‌آوری ذرات می‌شود.
۶. تجمع و تخلیه و انتقال غبار به قیف : ذرات جداشده غبار در قیف جمع‌آوری شده و به صورت دوره‌ای تخلیه می‌شود.( ذرات جمع‌آوری‌شده در هاپر تخلیه می‌گردند.)

این عملکرد باعث می‌شود سیستم:
• بدون توقف کار کند
• راندمان فیلتراسیون ثابت بماند
• نیاز به تعویض مکرر فیلتر کاهش یابد
• افت فشار سیستم به حداقل برسد
این ویژگی‌ها باعث شده غبارگیر جت پالس، بهترین و محبوب‌ترین مدل غبارگیر صنعتی در جهان باشد.

انواع غبارگیر جت پالس

اجزای اصلی غبارگیر جت پالس

یک غبارگیر حرفه‌ای جت پالس شامل اجزای زیر است:
۱. محفظه اصلی- (محفظه فیلتر) (Filter Housing)
بدنه غبارگیر شامل دو بخش اصلی است:
• محفظه هوای آلوده: محفظه کیسه‌ها (Dirty Air Chamber)
• محفظه هوای تمیز: محفظه هوای تمیز (Clean Air Chamber)
این دو قسمت با یک صفحه فلزی (صفحه فولادی) سوراخ‌دار (Tube Sheet) از هم جدا می‌شوند و کیسه‌ها روی آن نصب می‌شوند.
________________________________________
۲. کیسه‌های فیلتر (Filter Bags)
مهم‌ترین جزء سیستم هستند و از جنس الیاف مقاوم در برابر دما، سایش و ترکیبات شیمیایی تولید می‌شوند.
کیسه‌ها از پارچه‌های مقاوم تولید می‌شوند:
• پلی‌استر
• نومکس
• فایبرگلاس
• PPS
• PTFE
انتخاب جنس کیسه (نوع پارچه فیلتر) به موارد زیر وابسته است:
• دمای گاز
• نوع آلودگی (نوع آلاینده)
• رطوبت
• ماهیت اسیدی یا بازی گاز (ماهیت ذرات)

________________________________________
۳. ماتریس نگهدارنده (Filter Cage) – قفس کیسه فیلتر
قفس (ساخته شده از ورق یا سیم فولادی با پوشش گالوانیزه یا اپوکسی)، اسکلت نگهدارنده کیسه است و از کیسه محافظت می‌کند و مانع از له‌شدن یا تا‌خوردگی فیلتر در هنگام عبورجریان هوا می‌شود.

________________________________________
۴. سیستم جت پالس
شامل:
• شیرهای برقی دیافراگمی
• لوله‌های دمنده (Blow Pipes)
• نازل‌ها
• مخزن هوای فشرده (Air compressor)
• کنترلر پالس (کنترلر نیوماتیک)
این بخش مهم‌ترین قسمت دستگاه است.
________________________________________
۵. قیف جمع‌آوری ذرات (Dust Hopper)
گرد و غبار جدا شده در این بخش جمع و سپس توسط سیستم تخلیه خارج می‌شود.
سطح قیف نباید بیش از دو سوم ظرفیت پر شود.
وجود سنسور سطح برای جلوگیری از انباشته شدن ضروری است.
________________________________________

۶. سیستم کنترل
این بخش شامل:
• PLC
• سنسور افت فشار (گیج فشار دیفرانسیل)
• سنسور دما
• تایمر پالس
• نمایشگر دیجیتال (کنترلر سطح)
این سیستم، عملکرد کلی غبارگیر را مدیریت می‌کند.

۷. روتاری ولو

کاربردهای غبارگیر جت پالس

این سیستم به دلیل راندمان بالا، در صنایع زیر بسیار کاربرد دارد:
۱. صنعت سیمان
• فیلتراسیون کلینکر
• بگ فیلتر سیلوی سیمان
• آسیاب مواد و افزودنی‌ها
۲. صنعت فولاد و ریخته‌گری
• کوره قوس الکتریکی
• تریزینگی
• تخلیه مواد مذاب
۳. صنایع چوب و MDF
• حذف گرد و غبار نجاری
• فیلتراسیون خط سنباده
۴. صنایع شیمیایی
• مواد پودری خطرناک
• ذرات چسبنده
• گازهای خورنده
۵. صنایع دارویی و غذایی
• کنترل آلودگی
• کاهش ریسک بیماری‌ها
• حفظ استاندارد بهداشتی

۶. صنایع معدن
• خردایش سنگ
• انتقال مواد
• بسته‌بندی پودر
۷. نیروگاه‌ها
• کنترل دود و گرد ذرات
• جلوگیری از آلودگی هوای شهری

مزایای غبارگیر جت پالس

۱. راندمان بسیار بالا در جداسازی ذرات ریز در انواع صنایع
• توانایی جذب ذرات بسیار ریز
این غبارگیر قادر است ذرات بسیار ریز تا ابعاد زیر میکرون را جذب و فیلتر کند.
در صنایع سیمان و فولاد که غبار بسیار ریز و چسبنده تولید می‌شود، تنها سیستم جت پالس توان کافی برای فیلتراسیون پیوسته را دارد.
• عملکرد عالی در خطوط تولید مداوم
________________________________________
۲. پاکسازی خودکار و بدون توقف ( سیستم خود تمیز شونده)
• سیستم جت پالس بدون نیاز به توقف خط تولید، فیلترها را تمیز می‌کند.
• نیاز به حداقل تعمیرات دستی دارد.
در خطوط حساس مانند:
• آسیاب سیمان
• کوره‌های ذوب
• خطوط بسته‌بندی غذا
• خطوط کاشی و سرامیک
• صنایع دارویی
این مزیت حیاتی است.
________________________________________
۳. افزایش طول عمر فیلترها
• عمر طولانی کیسه‌ها.
• به‌خاطر پاکسازی مؤثرو منظم، عمر کیسه‌ها تا چندین برابر افزایش می‌یابد.
این موضوع هزینه تعمیرات و نگهداری را به شدت کاهش می‌دهد. (نگهداری آسان)
________________________________________
۴. کارکرد پایدار در شرایط سخت
غبارگیر جت پالس می‌تواند در محیط‌هایی با:
• دمای بالا
• رطوبت بالا
• حضور مواد اشتعال‌زا
• گازهای خورنده
• گرد و غبار بسیار چسبنده
به‌خوبی عمل کند.
در صنعت فولاد، این سیستم بهترین عملکرد را دارد زیرا می‌تواند با گازهای بسیار داغ و ذرات سوخته مقابله کند.

________________________________________
۵. مصرف انرژی بهینه (در صورت استفاده از ونتوری)
کاهش افت فشار و مصرف انرژی
• تمیزکاری مؤثر باعث کاهش افت فشار و بهبود عملکرد سیستم می‌شود.
مناسب برای کار ۲۴ ساعته
• هزینه عملیاتی پایین
نصب ونتوری در دهانه کیسه‌ها می‌تواند:
• راندمان تمیز شوندگی را افزایش دهد
• مصرف انرژی را تا ۳۰٪ کاهش دهد
• افت فشار را پایین بیاورد

معایب غبارگیر جت پالس

❌ هزینه اولیه ساخت بالا
استفاده از شیرهای دیافراگمی، کنترلرهای پیشرفته و مخزن هوای فشرده، هزینه ساخت را افزایش می‌دهد.
❌ مصرف انرژی بیشتر
نیاز به هوای فشرده خشک: سیستم به هوای فشرده نیاز دارد و در صورت رطوبت بالا عملکرد کاهش می‌یابد.
❌ نیاز به نگهداری تخصصی
نیاز به انتخاب دقیق کیسه‌ها: تنظیمات غلط، انتخاب نامناسب کیسه‌ها یا نصب اشتباه می‌تواند عملکرد سیستم را مختل کند.
❌ تولید صدا
احتمال ایجاد صدا: پالس‌های هوای فشرده ممکن است صدای قابل‌توجهی ایجاد کنند.
عملکرد ضعیف در رطوبت بسیار بالا

نکات مهم در انتخاب غبارگیر جت پالس

برای انتخاب یک سیستم مناسب باید موارد زیر بررسی شود:
✔ دمای گاز
✔ مقدار و نوع غبار
✔ رطوبت نسبی
✔ سرعت جریان
✔ نیاز تولید
✔ جنس مناسب کیسه‌ها
اگر این پارامترها درست انتخاب نشوند، راندمان دستگاه افت کرده و هزینه‌ها افزایش می‌یابد.